Veri Paylaşımı Politikası

LYKIA Anadolu Akdeniz Kültürleri, açık bilim ilkeleri ve araştırma bütünlüğü çerçevesinde, yazarların çalışmalarına temel oluşturan verileri mümkün olduğunca paylaşıma açmalarını teşvik eder. Aynı zamanda dergi, arkeoloji ve kültürel miras alanına özgü hassasiyetleri tanır; bu nedenle veri paylaşımı politikası, açıklık ile koruma ilkeleri arasında dengeli bir çerçeveye oturtulmuştur.

Genel İlke

LYKIA, FAIR ilkelerini (Findable — Bulunabilir, Accessible — Erişilebilir, Interoperable — Birlikte Çalışabilir, Reusable — Yeniden Kullanılabilir) benimser. Yazarlar, çalışmalarının doğrulanabilirliğini ve yeniden kullanılabilirliğini güvence altına almak amacıyla araştırma verilerini, yasal ve etik engeller bulunmadığı sürece, uygun bir biçimde paylaşmaya teşvik edilir.

Veri paylaşımı, açık bilimin temel bir bileşeni olmakla birlikte, arkeolojik alanın taşıdığı özgün sorumluluklar nedeniyle zorunlu değil, teşvik edilen bir uygulamadır.

Veri Türleri

LYKIA'da yayımlanan makalelere temel oluşturan veriler şu kategorilerde değerlendirilir:

• Açık paylaşıma uygun veriler: Kronolojik tablolar, tipoloji listeleri, çizimler, planlar (sit lokasyonu içermeyen), istatistiksel veri setleri, arkeometrik analiz sonuçları, fotoğraf arşivleri (genel görünüm), 3B modeller (sit lokasyonu içermeyen), epigrafik çevriyazılar
• Kısıtlı paylaşıma uygun veriler: Sit koordinatları, tescil edilmemiş buluntu envanterleri, hassas konumsal veriler, koruma altındaki kültür varlıklarına ilişkin ayrıntılı belgeler — bu veriler ilgili izinler ve makul anonimleştirme/kısıtlama önlemleri alındığında paylaşılabilir
• Paylaşıma uygun olmayan veriler: Süregelen kazılarda henüz yayımlanmamış buluntular, açıklanmamış sit lokasyonları (özellikle güvenlik altına alınmamış sitler), define avcılığı riski yüksek bilgiler, ilgili Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından açıkça gizlilik gerektiren veriler

Veri Bildirimi Yükümlülüğü

Yazarlar, makale gönderimi sırasında çalışmalarına temel oluşturan veriler için bir Veri Bildirimi (Data Statement) sunmak zorundadır. Bildirim, makalenin sonunda ayrı bir başlık altında yayımlanır ve aşağıdaki bilgileri içerir:

• Veriler nerede saklanmaktadır?
• Veriler paylaşıma açık mıdır, kısmen mi, kapalı mıdır?
• Paylaşıma açıksa hangi koşullarda erişilebilir? (DOI, repository linki, doğrudan yazardan talep)
• Kapalı veya kısıtlı ise paylaşılmama gerekçesi nedir? (etik, yasal, koruma)
• Veriler hangi koruma kurulları veya izinlerle ilişkilidir?

Veri bildiriminin "veri yok" şeklinde olması da kabul edilebilir bir beyandır; ancak bu durumda makalenin doğrulanabilirliği ve özgün katkısı hakkındaki hakem değerlendirmesi etkilenebilir.

Önerilen Veri Repositoryleri

Verilerini paylaşmak isteyen yazarlara aşağıdaki repositorylerden uygun olanını seçmelerini öneririz:

• Open Context (opencontext.org) — Arkeoloji verileri için uluslararası bir açık erişim platformu
• tDAR — The Digital Archaeological Record (tdar.org) — Arkeoloji verileri için bir başka uluslararası repository
• Zenodo (zenodo.org) — Genel amaçlı, CERN destekli açık veri repository'si; DOI atar
• Akdeniz Üniversitesi Açık Arşivi — Yazarın bağlı olduğu kurumun arşiv altyapısı (kullanılabildiği durumlarda)
• Türkiye Bilimsel Veri Bankası (DergiPark/TÜBİTAK) — Ulusal düzeyde önerilen repository

Paylaşılan veri setlerinin DOI almış olması, makalede atıf yapılabilmesi açısından şiddetle önerilir.

Arkeolojik Veriye Özgü Hassasiyetler

Arkeoloji alanı, veri paylaşımı konusunda diğer disiplinlerden farklı sorumluluklar taşır. LYKIA bu hassasiyetleri açıkça tanır:

• Sit koruma kaygısı: Henüz koruma altına alınmamış veya güvence altında olmayan arkeolojik sitlerin konumsal verileri, define avcılığına zemin hazırlayabilir. Yazarlar, bu tür verileri yayımlamadan önce ilgili Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun görüşünü almak veya konumsal bilgileri uygun biçimde anonimleştirmek (geniş ölçekli koordinat veya çevresel sınırlandırma) durumundadır.
• İzin yükümlülükleri: Kazı veya yüzey araştırması verileri, çalışmanın yürütüldüğü iznin koşullarına tabidir. Yazarlar, ilgili kazı/araştırma izninin veri paylaşımına ilişkin hükümlerine uymakla yükümlüdür.
• Müze koleksiyonları: Müzelerde saklanan buluntulara ilişkin veriler, ilgili müzenin izniyle paylaşılır. Müze envanter numaraları ve fotoğrafları için telif ve kullanım izinleri ayrıca beyan edilir.
• Yerel ve kültürel hassasiyet: Bazı topluluklara veya bölgelere ilişkin kültürel miras verileri, yerel topluluklarla ortak değerlendirme sonucunda paylaşıma açılmalıdır. Etnoarkeolojik veriler, özellikle bu hassasiyete tabidir.

Görsel Verilerin Paylaşımı

Makalede yer alan görseller (fotoğraflar, çizimler, planlar, haritalar) için:

• Telif hakkı sahibi yazarsa, görseller CC BY 4.0 lisansı altında paylaşıma açıktır.
• Telif hakkı sahibi başka biriyse (örneğin müze, kazı başkanlığı, yayıncı), yazılı kullanım izni alınmış olmalıdır ve görsel için ayrı telif/kullanım uyarısı eklenir.
• Yüksek çözünürlüklü versiyonlar, yazar tarafından talep edenlere veya bir repository aracılığıyla erişime sunulabilir.

Veri Atıfı

LYKIA, paylaşılan verilerin uygun biçimde atıflanmasını destekler. Yazarlar, kendi yayımladıkları veri setlerini ve başka yazarların kullandıkları veri setlerini standart akademik atıf biçimleriyle göstermelidir. Önerilen veri atıfı formu:

Yazar Soyadı, A. (Yıl). Veri seti başlığı [Veri seti]. Repository adı. DOI

Veriye Erişim Talepleri

Yayımlanmış bir makaleye temel oluşturan verilere erişmek isteyen araştırmacılar, doğrudan sorumlu yazara başvurabilir. Yazar, makul ve yasal taleplere yanıt vermekle akademik etik gereği yükümlüdür. Reddedilen taleplerde yazarın gerekçesi yazılı olarak verilir. Çözümlenemeyen durumlarda Baş Editör'e başvuru yapılabilir.

Veri Paylaşımının Akademik Tanınması

LYKIA, verilerini açık paylaşıma sunan yazarların bu katkısını teşvik eder ve makale içinde özel olarak belirtir. Açık veri paylaşımı, yazarın akademik özgeçmişinde bir nitelikli üretim olarak tanınmaya değer bir uygulama olarak değerlendirilir.