Hakemlik Süreci

LYKIA Anadolu Akdeniz Kültürleri, bilimsel niteliğin korunması ve yayıncılıkta şeffaflığın sağlanması amacıyla çift kör hakemlik (double-blind peer review) sürecini uygular. Bu süreç, yazar ve hakem kimliklerinin karşılıklı olarak gizli tutulduğu, akademik dürüstlüğü ve nesnel değerlendirmeyi güvence altına alan bir süreçtir. Aşağıda derginin hakemlik sürecinin aşamaları, süreleri ve uygulamaları ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Hakemlik Türü

LYKIA'da uygulanan hakemlik türü çift körlemedir. Bu şu anlama gelir:

• Hakemler, değerlendirdikleri makalenin yazar(lar)ının kimliğini bilmezler.
• Yazarlar, makalelerini değerlendiren hakemlerin kimliğini bilmezler.
• Hakem değerlendirme raporları, yazara hakem kimliğini gizleyecek biçimde iletilir.

Yazarlar, gönderim aşamasında çalışmalarından kimliklerini ifşa edebilecek tüm unsurları (yazar adları, kurumsal bağlantı, teşekkür notları, atıf yazımında "yazarın önceki çalışması" gibi ifadeler) anonimleştirmek zorundadırlar.

Hakemlik Sürecinin Aşamaları

Aşama 1 — Ön Kontrol (1-2 hafta)

Gönderilen makaleler önce Yazı İşleri tarafından biçimsel ön kontrolden geçirilir. Bu aşamada şu unsurlar denetlenir:

• Makale şablonuna uygunluk
• Anonimleştirme
• İstenen tüm belgelerin eksiksiz sunulmuş olması (telif devir formu, çıkar çatışması beyanı, CRediT yazar katkı formu, etik kurul belgesi gerekli ise)
• Benzerlik raporu (iThenticate ile %15 üzeri benzerlik içeren makaleler bu aşamada iade edilir)

Ön kontrolden geçen makaleler Baş Editör'e iletilir; biçimsel sorunu bulunan makaleler düzeltilmek üzere yazara iade edilir.

Aşama 2 — Editöryal Değerlendirme (2-3 hafta)

Baş Editör, makaleyi şu açılardan değerlendirir:

• Derginin kapsamına uygunluk (Anadolu-Akdeniz havzası, tarih öncesinden Osmanlı'ya, ilgili disiplinler)
• Bilimsel niteliğin temel kabul eşiği
• Yöntemsel sağlamlık
• Konuya hakim hakem havuzunun mevcudiyeti

Bu aşamada makaleler üç olası karara konu olabilir:

• Hakeme gönderilebilir — süreç bir sonraki aşamaya geçer
• Kapsam dışı / yetersizlik gerekçesiyle ret — yazara gerekçeli ret bildirimi yapılır
• Yazardan ön düzeltme talebi — temel sorunlar varsa düzeltme istenir

Aşama 3 — Hakem Ataması ve Değerlendirme (8-12 hafta)

Editör, makaleyi en az iki bağımsız hakeme atar. Hakem seçim kriterleri:

• Makalenin konusunda uzmanlık
• Yazar(lar)la çıkar çatışması bulunmaması
• Kurumsal bağlantısının yazardan farklı olması (mümkün olduğunda)
• Daha önce bu yazarın çalışmalarına hakemlik etmemiş olması (mümkün olduğunda)

Hakemler kabul yazısı verdikten sonra makaleyi anonim olarak alır ve 6-8 hafta içinde değerlendirmelerini Hakem Değerlendirme Formu üzerinden tamamlar. Hakem raporu şu unsurları içerir:

• Makalenin özgünlüğü ve katkısı
• Yöntem ve verilerin yeterliği
• Tartışma ve sonuçların tutarlılığı
• Bibliyografya ve atıfların yeterliği
• Dil ve sunum kalitesi
• Genel öneri (kabul / küçük revizyon / büyük revizyon / ret)

Aşama 4 — Üçüncü Hakem (gerekli ise, 4-6 hafta)

İki hakemin önerileri arasında uyuşmazlık olması durumunda (örneğin biri "kabul", diğeri "ret") veya değerlendirmenin niteliği açısından gerek görülürse, üçüncü bir hakem atanır. Üçüncü hakemin görüşü editör kararına temel oluşturur.

Aşama 5 — Editöryal Karar (1-2 hafta)

Hakem raporları tamamlandıktan sonra Baş Editör, makale için aşağıdaki kararlardan birini verir:

• Kabul: Makale yayına hazır; küçük düzenlemeler gerekiyorsa Yazı İşleri tarafından yapılır.
• Küçük revizyon (minor revision): Yazar belirtilen değişiklikleri 3-4 hafta içinde yapar; makale yeniden hakeme gönderilmeden editör tarafından değerlendirilebilir.
• Büyük revizyon (major revision): Yazar önemli değişiklikleri 6-8 hafta içinde yapar; revize edilmiş makale aynı hakemlere ikinci tur değerlendirme için gönderilir.
• Ret: Makale gerekçeli olarak reddedilir; karar yazara iletilir.

Aşama 6 — Revizyon ve Son Değerlendirme

Revizyon talep edilen makalelerde yazar:

• Revize edilmiş makalenin son halini sunar.
• Hakem yorumlarına nokta nokta yanıt verdiği bir yanıt dosyası ekler.
• Değişiklikleri makale içinde takip moduyla veya farklı renkle işaretler.

Bu adımdan sonra makale editör tarafından (küçük revizyon ise) veya hakemler tarafından (büyük revizyon ise) yeniden değerlendirilir.

Aşama 7 — Yayın Aşaması (2-4 hafta)

Kabul edilen makaleler:

• Dil ve biçim editöryasından geçer
• Sayfa düzeni (typesetting) yapılır
• Yazardan son okuma (proof) onayı alınır
• Makaleye DOI atanır
• Sayının yayın tarihinde elektronik olarak yayımlanır

Toplam Süre

Bir makalenin gönderimden yayına kadar geçen tahmini süresi şu şekilde değişir:

• En kısa: yaklaşık 3-4 ay (sorunsuz değerlendirme, küçük revizyon)
• Standart: yaklaşık 5-7 ay (büyük revizyon, ikinci tur hakemlik)
• En uzun: yaklaşık 8-10 ay (üçüncü hakem, birden fazla revizyon)

Bu süreler, hakemlerin yanıt verme hızı ve revizyonun niteliğine bağlı olarak değişebilir. Dergi, her makale için sürecin şeffaf izlenmesi ve yazarın düzenli olarak bilgilendirilmesi ilkesine bağlıdır.

Hakem Sayısı

LYKIA, her makale için en az iki bağımsız hakem ataması yapar. Tematik (Aralık) sayılarda misafir editör görüşü ve gerekli görüldüğünde üçüncü hakem süreci uygulanır. Veri (Haziran) sayılarında raporun niteliğine göre — özellikle saha verisinin doğruluğunu denetlemek amacıyla — bazen üçüncü bir uzman görüşü doğrudan istenir.

Hakem Havuzu ve Şeffaflık

LYKIA, akademik şeffaflık ilkesi doğrultusunda her yılın sonunda derginin değerlendirme sürecine katkı sunmuş hakemlerin listesini (makale eşleştirmesi yapmaksızın) yayımlar. Bu uygulama hem hakemlerin akademik emeğine teşekkür anlamına gelir hem de derginin hakem havuzunun çeşitliliğinin ve niteliğinin denetlenebilirliğini sağlar.

Hakem Atamasında Çeşitlilik

Dergi, hakem havuzunda kurumsal ve coğrafi çeşitlilik gözetir. Aynı kurumdan iki hakem ataması, ulusal hakemler ile uluslararası hakemler arasında bir denge oluşturma çabası, ve cinsiyet çeşitliliği, derginin ataması yapılan hakemlik politikasının ilkelerindendir.

Şikayet ve İtiraz

Hakem raporu veya editör kararı hakkında yazarın itirazı olması durumunda, yazar gerekçeli itirazını Baş Editör'e yazılı olarak iletebilir. İtiraz, Yayın Kurulu tarafından değerlendirilir; sonuç yazara yazılı olarak bildirilir. Çözümlenemeyen durumlarda COPE'un Appeals kılavuzu çerçevesinde uluslararası başvuru yolları açıktır.